Stop Transmissie met de Vijf Pijlers van Preventie

Het World Health Network (WHN) heeft de Vijf Pijlers van Preventie geïntroduceerd: een gelaagde aanpak om de verspreiding van COVID-19 te verminderen. Deze strategie is effectief in het bestrijden van nieuwe, extra besmettelijke varianten wanneer die opkomen, zoals JN.1 (eind 2023) en meer recente recombinanten (o.a. XEC en XFG). Door individuele maatregelen te combineren met omgevingsmaatregelen kunnen we de impact van het virus op individuen, het zorgsysteem en de economie verminderen.

Volksgezondheidsexperts hebben grote bezorgdheid geuit over de meervoudige epidemieën van COVID-19, griep en RSV tijdens de winters sinds 2022. Deze toename wordt veroorzaakt door verschillende factoren, waaronder:

• Schade aan het immuunsysteem door eerdere COVID-infecties;
• Voortdurende opkomst van immuunontwijkende varianten en recombinanten (na 2022 achtereenvolgens BQ.1, XBB.1.5, EG.5, JN.1, KP.3 en XFG);
• Het op natuurlijke wijze na verloop van tijd afnemen van immuniteit die werd opgebouwd door middel van vaccinatie of infectie.
• Verschillen in reacties op de boosters;
• Hervatting van prepandemisch sociaal gedrag met minimale voorzorgsmaatregelen tegen infectie.

Eerdere ongecontroleerde uitbraken hebben de verwoestende gevolgen aangetoond van overbelaste zorginstellingen, vertragingen in essentiële medische zorg, sterfgevallen en langdurige COVID-klachten (long COVID), waarvoor medische professionals onvoldoende zijn toegerust. Zowel acute infecties als langdurige invaliditeit verstoren bovendien de economische activiteit.

Wat nu nodig is, is een betere strategie.

De Expertcommissie van het WHN stelt dat veel van de verwachte gevallen gemakkelijk voorkomen kunnen worden als meerdere soorten preventiemaatregelen gecombineerd worden, zoals in de Vijf Pijlers van Preventie van het WHN:

Vijf Pijlers van Preventie

1) Maskers

Wijdverbreid gebruik van hoogwaardige mondneusmaskers (N95/ FFP2 of beter) helpt beschermen tegen een covidinfectie en helpt de verspreiding van het virus te voorkomen.

2) Luchtkwaliteit

Het ventileren van gedeelde binnenruimtes door frequente luchtverversing en HEPA-filtratie vermindert de hoeveelheid virusdeeltjes in de lucht.

3) Fysieke afstand

Het verminderen van het aantal mensen in binnenruimtes is een belangrijke stap om de hoeveelheid virus in gedeelde ruimtes te beperken. Het bieden van mogelijkheden om thuis en hybride te werken, indien toepasselijk, draagt bij aan veiligere werkplekken en andere gedeelde ruimtes.

4) Testen

Omdat iemand besmettelijk kan zijn voordat symptomen optreden, zijn testen en surveillancesystemen essentieel om de verspreiding van COVID-19 te beperken. PCR-tests hebben de voorkeur, vanwege hun hogere nauwkeurigheid en vroegtijdige detectie.

5) Vaccinatie

Vaccinatie is een belangrijke maatregel die individuen kunnen nemen om zichzelf en de gemeenschap te beschermen tegen ernstige ziekte. Vaccinatie bevordert de volksgezondheid het best wanneer het wordt gecombineerd met andere mitigerende maatregelen die de evolutie van het virus vertragen en het vermogen om vaccins te omzeilen beperken.

Belangrijk is dat wanneer personen of organisaties één van deze maatregelen niet kunnen toepassen, andere maatregelen versterkt kunnen worden om dit te compenseren. Zo kan bijvoorbeeld voor mensen die niet fysiek afstand kunnen houden, de bescherming worden verbeterd door het gebruik van elastomere halfgelaatmaskers. Deze maskers beschermen beter dan FFP2-maskers en drukken de kosten omdat ze herbruikbaar zijn. Of anders kan het ventilatieniveau worden verhoogd of er kan vaker worden getest.

Omgevingsmaatregelen zoals goede ventilatie verminderen de noodzaak van individuele beschermingsmaatregelen zoals maskers op plaatsen waar mensen moeten werken of toegang moeten krijgen tot essentiële diensten. Het verhogen van de luchtverversing van 6 naar 12 luchtwisselingen per uur of meer kan bijvoorbeeld een aanzienlijk verschil maken.

Een hogere inzet op één maatregel kan een lagere inzet op een andere maatregel compenseren. Dit biedt verschillende sectoren en locaties flexibiliteit om passende keuzes te maken met behoud van dezelfde beschermingsgraad.

De Vijf Pijlers van Preventie zijn effectief tegen alle COVID-varianten, evenals tegen andere gevaarlijke pathogenen (zoals RSV, influenza, mazelen en vogelgriep), en zelfs tegen bepaalde vormen van luchtverontreiniging. Het combineren van de Vijf Pijlers, via individuele én collectieve actie, vermindert niet alleen de transmissie effectiever, maar biedt ook flexibiliteit om een maatregel te verzwakken en tegelijk een andere te versterken. Elke afzonderlijke pijler levert slechts een deel van de benodigde bescherming. Meerdere beschermingslagen verkleinen het risico dat één maatregel tekortschiet of niet beschikbaar is. Het terugdringen van transmissie via deze Vijf Pijlers ondersteunt de effectiviteit van de huidige vaccins en behandelingen en is essentieel voor het beschermen van de volksgezondheid, het functioneren van de zorgsector en de economie.